Fəlsəfə Sahəsi
Etika
Doğru və yanlış, yaxşı və pis haqqında sistematik düşüncə sahəsi. Fəlsəfənin ən qədim və ən praktiki budağı.
Etika (əxlaq fəlsəfəsi) "nə etməliyəm?" sualına sistemli cavab axtaran fəlsəfə sahəsidir. Ən praktiki sahədir, çünki hər insan hər gün əxlaqi qərarlar verir.
Üç Böyük Yanaşma
1. Fəzilət Etikası. Aristotel tərəfindən formalaşdırılıb. Sual "nə etməliyəm?" deyil, "necə insan olmalıyam?"dır. Müdriklik, cəsarət, ədalət kimi fəzilətləri vərdiş halına gətirməklə yaxşı insan olursan. Stoiklər bu yanaşmanı inkişaf etdirdilər.
2. Vəzifə Etikası. Kantın sistemi. Hərəkətin nəticəsi deyil, özü vacibdir. "Elə hərəkət et ki, hərəkətinin prinsipi universal qanun ola bilsin." Yalan danışmaq həmişə yanlışdır, nəticəsi nə olursa olsun.
3. Nəticəçilik. Faydaçılıq bunun ən məşhur formasıdır. Əxlaqi dəyər nəticə ilə ölçülür. Ən çox xoşbəxtlik gətirən hərəkət doğrudur.
Tətbiqi Etika
Bu gün etika laboratoriyadan çıxıb real həyata daxil olub: bioetika (abort, evtanaziya), ekoloji etika (gələcək nəsillər qarşısında məsuliyyət), texnoetika (süni intellektin əxlaqi qərarları). Hamısı yuxarıdakı üç yanaşmanın müxtəlif kombinasiyalarını istifadə edir.
Rawls soruşdu: əgər cəmiyyətin qaydalarını qəbul edərkən orada hansı mövqedə olacağını bilmirdinsə (kasıb, varlı, sağlam, xəstə), hansı qaydaları seçərdin? Bu "cəhalət pərdəsi" müasir siyasi fəlsəfənin əsas düşüncə eksperimentidir.