Sokrat
„Yoxlanılmamış həyat yaşanmağa dəyməz.“
Bioqrafiya
Qərb fəlsəfəsinin atası sayılır. Heç bir yazılı əsər buraxmayıb - ideyaları şagirdi Platon vasitəsilə bizə çatıb. Afinada bazar meydanında (aqora) gəzərək insanlarla söhbət edər, sual-cavab metodu ilə onları düşünməyə vadar edərdi. Delfidəki kahin onu ən müdrik insan elan etmişdi, lakin Sokrat bunu öz cəhalətini dərk etməsinə bağlayırdı. E.ə. 399-cu ildə gəncliyi korlamaq və Afinanın tanrılarını inkar etmək ittihamı ilə mühakimə olunaraq baldırğan zəhəri içməyə məhkum edildi. Ölüm hökmünü qəbul edərək qaçmaqdan imtina etdi.
Təsiri
Bütün Qərb fəlsəfəsinin əsasını qoyub. Platon, Aristotel və sonrakı bütün fəlsəfi ənənələrə birbaşa təsir edib. Sokratik metod bu gün hüquq təhsilində, psixoterapiyada və kritik düşüncə təlimində geniş istifadə olunur. Stoisisizm, kinizm və kirenaizm onun şagirdlərinin yaratdığı məktəblərdir.
Əsas İdeyalar
- Sokratik metod - suallarla həqiqətə çatmaq
- Bilirəm ki, heç nə bilmirəm - müdriklik öz cəhalətini dərk etməkdir
- Yoxlanılmamış həyat yaşanmağa dəyməz
- Fəzilət bilikdir - pis əməl cəhalətdən doğur
- Ruhun qayğısı bədənin qayğısından üstündür
- Ədalətsizlik etmək ədalətsizliyə məruz qalmaqdan pisdir