Proklos Diadokhos
412 — 485 · Yunan (Konstantinopol/Lykiya) · Neoplatonizm
„Tanrı hər şeyi yaradan deyil, hər şeyin yaranış prinsipidir.“
Bioqrafiya
Yunan fəlsəfəsinin son böyük sistematik düşünürü. Konstantinopolda doğulub, Afinada Platonçu Akademiya başçısı - Diadokhos (varisi) olub. Neoplatonizmi ən mükəmməl sistemli formasına çatdırıb. Astronomiya, riyaziyyat, ilahiyyat sahələrində də çalışıb. Xristian mistikləri - Areopajitik yazılar - ondan çox şey götürüb, Pseudo-Dionysius onun anlayışlarını Xristian çərçivəsinə köçürüb.
Təsiri
Pseudo-Dionysius Areopajit vasitəsilə Xristian mistisizminə dərin təsir edib. Orta əsr İslam fəlsəfəsi - 'İlahiyyat Kitabı' adı altında Aristotelinmiş kimi yayılan əsər əslən onundur. Rönesans Platonçuluğu onun sisteminə əsaslanır.
Əsas İdeyalar
- Emanasiya sistemi - varlığın üç pilləsi: Bir, Ağıl, Ruh
- Hər şeyin başlanğıca qayıdışı (epistrophē)
- İlahi üçlük anlayışı - qalma, çıxış, qayıdış
- Riyazi nisbətlər kosmosun həqiqi quruluşunu göstərir
- Fəlsəfə ilə ibadət bir-birini tamamlayır
Əsərləri
Platonun İlahiyyatı Elementlər İlahiyyatı Timaios Şərhi Öklid Şərhi