Plotinus
204 — 270 · Roma (Misir) · Neoplatonizm
„Güzgüyə baxan öz əksini görür, Tək-ə baxan isə yalnız Tək-i görür.“
Bioqrafiya
Neoplatonizmin qurucusu, Antik dövrün son böyük filosof sistemi yaradıcısı. Misirdə doğulub, Romada yaşayıb. Platonun idealar nəzəriyyəsini mistik bir sistematikaya çevirib. Tək, Nous (İntellekt) və Ruh üçlüyünü yaradaraq bütün varlığı bu üçün emanasiyası kimi izah edib. Ölümdən qabaq şagirdləri tərəfindən toplanmış əsərlərinə 'Enneadlar' adını şagirdi Porfiri vermişdir.
Təsiri
Xristian mistisizminə, İslam sufizminə, Yəhudi Kabbalasına dərin təsir etmişdir. Avqustin ondan güclü təsirlənib. İslam fəlsəfəsindəki emanasiya nəzəriyyəsi birbaşa ona borcludur. Renessans neoplatonizmi (Ficino) onu yenidən kəşf etdi.
Əsas İdeyalar
- Tək (To Hen) - hər şeyin mənbəyi, sözlə ifadə edilə bilməz
- Üçlük: Tək → Nous (İntellekt) → Dünya Ruhu → Maddi dünya
- Emanasiya - yüksəkdən aşağıya doğru varlığın axması
- İnsan ruhunun Tək-ə qayıdışı - mistik birləşmə
- Gözəllik - İntellekin maddi əksidir
- Bədən ruhun həbsidir - Platoncu düalizm
Əsərləri
Enneadlar (Şagirdi Porfiri tərəfindən toplanıb)