Platon (Aristocles)
„Cəhalət bütün pisliklərin kökü və gövdəsidir.“
Bioqrafiya
Sokratın ən istedadlı şagirdi və Aristotelin müəllimi. Afinada Akademiyanı - Qərb tarixinin ilk ali təhsil müəssisəsini - təsis edib. İdealar nəzəriyyəsinə görə gördüyümüz fiziki dünya əsl gerçəkliyin yalnız kölgəsidir; həqiqi reallıq əbədi, dəyişməz mücərrəd formalardır. 'Dövlət' əsərində ideal cəmiyyətin filosoflar tərəfindən idarə olunmalı olduğunu müdafiə edib. Riyaziyyatı fəlsəfənin əsası hesab etmiş, Akademiyanın qapısında 'Həndəsə bilməyən girməsin' yazdırmışdı. Otuzdan çox dialoq yazıb, bunların əksəriyyəti bu günə qədər qorunub.
Təsiri
İdealizmin əsasını qoyub və 2000+ il Qərb düşüncəsinə hakim olub. Alfred North Whitehead demişdi: 'Bütün Qərb fəlsəfəsi Platona yazılan haşiyələrdir.' Xristian teologiyası, Neoplatonizm, İslam fəlsəfəsi və Renessans düşüncəsi birbaşa onun təsiri altındadır.
Əsas İdeyalar
- İdealar nəzəriyyəsi - əsl reallıq mücərrəd formalardır
- Mağara alleqoriyası - insanlar kölgələri gerçəklik zənn edir
- Filosof-kral - dövləti filosoflar idarə etməli
- Ruhun ölümsüzlüyü və anamnesis (xatırlama)
- Ruhun üç hissəsi: ağıl, iradə, istək
- Ədalət - ruhun və dövlətin harmoniyasıdır
Əsərləri
Əlaqəli Terminlər
Həll olunmayan fəlsəfi çıxılmaz, paradoks
Yunan fəlsəfəsində fəzilət, mükəmməllik
Ziddiyyətlər vasitəsilə həqiqətə çatma metodu
İki fundamental və fərqli substansiyanın olduğu görüş
Bilgi nəzəriyyəsi - bilginin təbiəti, mənbəyi və hüdudlarını öyrənən fəlsəfə sahəsi
Gözəllik, sənət və dad nəzəriyyəsi
Yunan fəlsəfəsində ən yüksək xeyir, xoşbəxtlik, çiçəklənmə
Xarakter və fəzilətlərə əsaslanan etik nəzəriyyə
Reallığın əsasının fikir və ya şüur olduğu görüş
Ümumi ideyalar və ya anlayışlar
Nizamlı, harmonik kainat
İdealar dünyasının real, material dünyanın isə kölgə olduğu görüş
Universalların (ümumi anlayışların) real mövcud olduğu görüş
Ən yüksək dəyər, etikanın məqsədi
Hüquq, ədalətli bölüşdürmə, sosial nizamlılıq
Əsaslandırılmış doğru inam həmişə bilgi deyilmi?
Platon: insanlar mağarada kölgə görür, reallığı tanımır
Dünya ruhu; bütün kainatı əhatə edən və canlandıran universal ruh
Hər bir varlığın onu 'o' edən dəyişməz bir mahiyyətinin (özünün) olduğu inancı