Ghiyāth al-Dīn Abū al-Fatḥ ʿUmar ibn Ibrāhīm al-Khayyāmī
1048 — 1131 · Fars (Nişabur) · Skeptisizm, Hedonizm, Fəlsəfi şeir
„Bir çörək loğması, bir şərab qədəhi, bir kitab — bu üçü varsa, hər yer cənnətin özüdür.“
Bioqrafiya
Dünyaca məşhur şair, eyni zamanda böyük riyaziyyatçı, astronom, filosof. Nişaburda doğulub. Cəbrin inkişafına fundamental töhfə verdi — kub tənliklərini həndəsi yolla həll etdi. Günəş təqvimini hazırladı — bu təqvim Qriqorian təqvimdən daha dəqiqdir. Rubaiyyat şerlərinin 19. əsr ingilis tərcüməsi (Edward FitzGerald) onu dünya klassikinə çevirdi.
Təsiri
FitzGeraldın 1859 tərcüməsi Viktoriya dövrü Əngiltərəsini sarsıtdı. Bu gün hələ dünyada ən çox oxunan Şərq şairlərindəndir.
Əsas İdeyalar
- Həyatın qısalığı — bu anı yaşa, sabahı bilinməz
- Metafizik şübhə — axirət bilinməz, bu dünya var
- Şərab, eşq — zövqün fəlsəfi müdafiəsi
- Taleyin hökmü — insan qədərindən qaça bilməz
- Allahın izzəti — insanın günahı Allahın mərhəmətiylə örtülür
- Dini ikiüzlülüyün tənqidi — zahiri ehkamçılığa qarşı
Əsərləri
Rubaiyyat (Dörtlüklər) — 600+ rübai Cəbr haqqında traktat Astronomiya əsərləri