John Locke
„Zehin ağ kağız kimidir, heç bir xarakter yoxdur, heç bir ideya yoxdur.“
Bioqrafiya
Britanya empirizminin banisi və liberal siyasi fəlsəfənin atası. İngiltərədə doğulub, Oksford universitetində təhsil alıb, həkim və siyasi məsləhətçi kimi çalışıb. Dekartın anadangəlmə ideyalarına qarşı çıxaraq zehni 'tabula rasa' (boş lövhə) hesab edib - bütün bilik təcrübədən gəlir. Siyasi fəlsəfədə təbii hüquqlar (həyat, azadlıq, mülkiyyət) nəzəriyyəsi ilə demokratiyanın fəlsəfi əsasını qoyub. Hökumətin xalqın razılığı ilə legitimlik qazandığını, zalım hakimiyyətə qarşı üsyanın haqq olduğunu müdafiə edib. Dini tolerantlığı müdafiə etsə də, ateistlər və katoliklər istisna idi.
Təsiri
ABŞ İstiqlal Bəyannaməsi və Konstitusiyası birbaşa onun ideyalarından ilhamlanıb. Tomas Ceferson onu əsas istinad mənbəyi hesab edib. Liberal demokratiya, insan hüquqları, dini azadlıq və müasir epistemologiyanın əsasını qoyub. Hyum, Berkli və Kant hamısı onun empirizminə cavab olaraq öz fəlsəfələrini formalaşdırıblar.
Əsas İdeyalar
- Tabula rasa - zehin doğuşdan boş lövhədir
- Bütün bilgi təcrübədən gəlir (empirizm)
- Təbii hüquqlar: həyat, azadlıq, mülkiyyət
- İctimai müqavilə və hökumətin legitimliyi xalqın razılığındadır
- Birincili və ikincili keyfiyyətlər ayrımı
- Hakimiyyətin bölünməsi prinsipi