Əsas məzmuna keç
← Bütün filosoflar

Søren Kierkegaard

1813 — 1855 · Danimarkalı · Ekzistensializm (öncüsü)

„Həyat yalnız geriyə baxanda başa düşülür, amma yalnız irəliyə yaşanır.“

Bioqrafiya

Ekzistensializmin atası və Hegelin sistemli fəlsəfəsinə qarşı ən güclü səs. Kopenhagendə varlı ailədə doğulub, amma melanxoliya və dini narahatlıqla dolu həyat yaşayıb. Nişanlısı Regine Olsenə olan sevgisindən imtina etməsi həyatının dönüş nöqtəsi olub - bu qərar əsərlərinin əsas mövzusuna çevrilib. Çoxlu əsərini müxtəlif təxəllüslərlə yazıb, hər biri fərqli həyat baxışını təmsil edirdi. İmanın rasional izahı olmadığını, 'iman sıçrayışı' tələb etdiyini müdafiə edib. Yalnız 42 yaşında vəfat edib, amma arxasında nəhəng əsərlər buraxıb.

Təsiri

Ekzistensializmin əsasını qoyub - Haydegger, Sartr, Kamyu, Yaspers hamısı ondan təsirlənib. Müasir teoloji fəlsəfə (Karl Bart, Paul Tillix) birbaşa Kirkeqordan qaynaqlanır. Narahatlıq konsepsiyası Freydin psixoanaliz və müasir psixologiyanın əsas anlayışlarından birinə çevrilib.

Əsas İdeyalar

  • İman sıçrayışı - iman rasional deyil, şəxsi seçimdir
  • Mövcudiyyətin üç mərhələsi: estetik, etik, dini
  • Narahatlıq (anxiety) insan azadlığının nəticəsidir
  • Subyektiv həqiqət - həqiqət yaşanmalıdır, yalnız bilinməli deyil
  • Ölümcül xəstəlik - ümidsizlik ruhun xəstəliyidir
  • Fərd kütlənin içində itirilir - autentiklik tələb olunur

Əsərləri

Ya/ya da Qorxu və titrəmə Narahatlıq konsepsiyası Ölümcül xəstəlik Fəlsəfi qırıntılar