René Descartes
„Düşünürəm, deməli varam.“
Bioqrafiya
Müasir fəlsəfənin atası, riyaziyyatçı və fizik. Fransada doğulub, Hollandiyada uzun illər yaşayıb. Metodik şübhə ilə bilginin möhkəm təməlini axtarıb - hər şeydən, hətta duyğulardan və riyaziyyatdan belə şübhələnib, lakin şübhələnən 'mən'in mövcudluğundan şübhələnə bilməyib. Analitik həndəsəni (Kartezian koordinat sistemi) icad edib, optika və meteorologiya sahəsində elmi kəşflər edib. İsveç kraliçası Kristinanın dəvəti ilə Stokholma gedib, amma soyuq iqlimə dözməyib və sətəlcəmdən vəfat edib.
Təsiri
Müasir fəlsəfənin bütün sahələrinə təməl qoyub. Analitik həndəsəni yaradaraq riyaziyyat və fizikanın birləşməsinə yol açıb. Bədən-zehin problemi onun sayəsində fəlsəfənin mərkəzi suallarından birinə çevrilib. Spinoza, Leybnits, Lok, Hyum və Kant hamısı onun ideyalarına cavab olaraq öz sistemlərini qurublar.
Əsas İdeyalar
- Cogito ergo sum - düşünürəm, deməli varam
- Metodik şübhə - hər şeydən şübhələn, həqiqəti tap
- Bədən-zehin dualizmi (Kartezian dualizm)
- Aydın və fərqli ideyalar bilginin əsasıdır
- Anadangəlmə ideyalar mövcuddur
- Mexanistik dünyagörüşü - təbiət maşın kimidir
Əsərləri
Əlaqəli Terminlər
Təcrübədən əvvəl, təcrübədən asılı olmayaraq bilinən bilgi
İki fundamental və fərqli substansiyanın olduğu görüş
Bilgi nəzəriyyəsi - bilginin təbiəti, mənbəyi və hüdudlarını öyrənən fəlsəfə sahəsi
Varlığın təbiəti, reallığın strukturu haqqında elm
Bilginin əsas mənbəyinin ağıl olduğu görüş
Şüur və maddə arasındakı əlaqənin təbiəti
Bilginin mümkün olub-olmadığından şübhə
Özlüyündə mövcud olan, başqa şeyə ehtiyacı olmayan varlıq
İnamın əksliyi, əminlik olmaması
Subyektiv təcrübə, özünün farkında olmaq
Skeptik düşüncə eksperimenti: reallığı necə bilərik?
Biliyin sarsılmaz və öz-özünü sübut edən 'təməl' inanclar üzərində qurulduğunu iddia edən nəzəriyyə
Rene Dekartın fikirlərinə əsaslanan, rasionalizm və dualizmi mərkəzə qoyan fəlsəfi sistem
İnsanların xarici dünyanı birbaşa yox, zehnlərində yaranan təsvirlər (ideyalar) vasitəsilə qavradığını deyən fəlsəfə