Abū Manṣūr al-Ḥusayn ibn Manṣūr al-Ḥallāj
858 — 922 · Fars (Beyza) · Sufizm
„Ənəl-Həqq — Mən həqiqətəm.“
Bioqrafiya
İslam tarixi boyunca ən mübahisəli sufi şəxsiyyəti. Beyzdə (İran) doğulub. 'Ənəl-Həqq' (Mən həqiqətəm / Mən Tanrıyam) sözü ilə küfrə ittiham edildi. 11 il zindanda qaldı, nəhayət Bağdadda edam edildi. Ölümü şüurla qəbul etdi — bu sufi ənənəsinin ən dramatik şəhadəti sayılır.
Təsiri
Sufizmin ən dramatik şəhadətçisi. Massignonun araşdırması Həllacı Qərbə tanıtdı. Rumi, İbn Ərəbi onu ən yüksək dərcəyə çatmış sufi kimi qiymətləndirdi.
Əsas İdeyalar
- Ənəl-Həqq — Mən həqiqətəm; fənafillahın ən radikal ifadəsi
- Fəna — nəfsin tamamilə ilahidə yox olması
- Eşq yolu — Tanrıya sevgi ilə çatmaq
- Zahiri ibadətin aşılması — daxili təcrübə önəmlidir
- Şəhidlik — Tanrı yolunda ölümün şüurlu qəbulu
- Vəhdət — sufi ilə Tanrı arasındakı birlik
Əsərləri
Kitab al-Tawasin Şerlər Divanı (qismən qorunub)