Abū al-Ḥasan ʿAlī ibn Ismāʿīl al-Ashʿarī
874 — 936 · Ərəb (Bəsrə) · Əşari kəlamı
„Ağıl Allahın varlığını tanır — lakin şəriəti yalnız vəhy öyrədir.“
Bioqrafiya
Sünnü İslamın ən böyük kəlam alimlərindən biri. Bəsrədə doğulub. Mutəzilənin şagirdi Cübbai yanında oxudu, sonra Mutəzilədən ayrıldı. Orta yol kəlamı yaratdı — həm ənənəni, həm rasional arqumentasiyanu qəbul edən mövqe. Əşari məzhəbi bu gün sünnü İslamın əksəriyyətinin kəlam çərçivəsidir.
Təsiri
Əşari kəlamı bu gün sünnü İslamın əksəriyyətinin teoloji çərçivəsidir. Əl-Qəzali Əşari kəlamını sistemləşdirdi. Sxolastik İslam teologiyasının əsasını qoydu.
Əsas İdeyalar
- Quranın qidem sifəti — Quranın özü deyil, mənası qədimdir
- İnsan əməli kəsb — insan seçir, lakin Tanrı yaradır
- Sifətlər Allah zatından ayrıdır — Mutəzilə inkarına qarşı
- Atomizm — kainat anlıq anlıq Tanrı tərəfindən yenidən yaradılır
- Ağıl-vəhy balansı — ağıl lazımdır, lakin vəhyə tabedit
- Occasionalizm — hər hadisə birbaşa Tanrının müdaxiləsidir
Əsərləri
Maqalat al-İslamiyin Kitab al-Luma Al-İbana an Usul al-Diyana